Y Teras

Y Teras yw'r lle y cewch hyd i'r rhan fwyaf o gliwiau ynghylch beth sy'n gwneud y Cartref yn arbennig.

Wrth edrych ar draws Afon Taf a Bae Caerfyrddin, byddwch yn darganfod y tirweddau a'r bywyd gwyllt a ysbrydolodd gynifer o weithiau Dylan. Mae Fern Hill ar ochr arall yr afon; yno y treuliodd Dylan lawer o ymweliadau hapus yn ystod ei blentyndod gyda'i fodryb a'i ewythr. Mae glannau'r Taf – a ddisgrifiwyd gan Dylan fel rhai lle roedd y crehyrod yn gweithredu fel offeiriaid – yn gartref i bysgotwyr y môr, dyfrgwn, llygod dŵr a mwy. Yn y pellter, mae llethrau coediog Sir John’s Hill yn ymestyn tuag at Fae Caerfyrddin.

Islaw'r Teras mae patio mawr. Cafodd y Cartref ei enw oherwydd bod yr ardal hon yn harbwr bach yn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Cludwyd glo ar hyd yr arfordir o Lanelli a Cydweli, cafodd ei storio yn harbwr y Cartref, ac yna ei ddosbarthu'n lleol.

Mae ein safle chwaer yn Llanelli, Amgueddfa Parc Howard, yn adrodd hanes y diwydiant glo yn yr ardal honno. Mae'r amgueddfa hefyd yn arddangos y portread olaf un o Dylan Thomas, a baentiwyd gan Gordon Stuart ym 1953, llai na dau fis cyn i Dylan farw. Cafodd ei gaffael gan CofGâr yn 2021.

Roedd harbwr y Cartref wedi'i amgáu'n llwyr erbyn dechrau'r ugeinfed ganrif. Fodd bynnag, mae llanw uchel a thywydd stormus yn dal i achosi llifogydd ar y patio o bryd i'w gilydd, gan atgoffa ymwelwyr o ddisgrifiad Dylan o'i gartref: "...fy nhŷ sy'n cael ei ysgwyd gan y môr ar glogwyn peryglus o greigiau".