Cariodd i Ffwrdd: Basgedi o Sir Gâr
Mae'r arddangosfa hon yn archwilio hanes hir basgedwaith ac yn dathlu sgiliau, dyfeisgarwch a bywydau gwaith pobl yn Sir Gâr yr oedd eu bywoliaeth yn dibynnu ar y gwrthrychau amlbwrpas hyn.
Mae gwneud basgedi yn un o'r crefftau hynaf yn y byd, wedi'i lunio gan wybodaeth fanwl am blanhigion, tirwedd ac anghenion bob dydd.
Mae'r arddangosfa'n datgelu sut y cynlluniwyd basgedi'n ofalus ar gyfer tasgau penodol. Bydd ymwelwyr yn darganfod sut y dewisodd a pharatoodd gwneuthurwyr ddeunyddiau fel gwellt, mieri a helyg, gan ddeall pryd i'w cynaeafu a sut i'w gwehyddu'n ffurfiau cryf, ysgafn. Er eu bod yn syml o ran golwg, mae pob basged yn adlewyrchu crefftwaith arbenigol a drosglwyddwyd drwy genedlaethau.
Mae uchafbwyntiau'n cynnwys basged fenyn nodedig Sir Gâr, a gynlluniwyd i gario ac arddangos cynnyrch yn y farchnad, yn ogystal â'r fasged goiled a wnaed yn arbennig o laswellt a blodau gwyllt a gasglwyd o Barc yr Esgob y tu allan i'r Amgueddfa.
Mae'r arddangosfa hefyd yn archwilio'r berthynas agos rhwng gwneud basgedi a gwneud cwryglau, dau grefft sy'n rhannu deunyddiau, technegau a dylunio cynaliadwy. Mae cwryglau, sy'n dal i gael eu defnyddio ar Afon Tywi, yn dangos sut mae ffurfiau hynafol yn parhau i ddiwallu anghenion ymarferol heddiw.
Ochr yn ochr â darnau hanesyddol, mae'r arddangosfa'n cynnwys gwaith cyfoes wedi'i ysbrydoli gan gasgliad yr amgueddfa, gan ddangos sut mae sgiliau traddodiadol yn parhau i ddylanwadu ar wneuthurwyr modern a chysylltu arferion y gorffennol â chreadigrwydd presennol.
Wedi'i wreiddio mewn tirweddau a chymunedau lleol, mae'r arddangosfa hon yn cynnig cipolwg cyfoethog a chyffyrddol ar fywyd bob dydd yn Sir Gâr, gan ddatgelu sut roedd basgedi gostyngedig ar un adeg yn chwarae rhan hanfodol o'r cae i'r farchnad, o'r afon i'r cartref.
Skep neu gwch gwenyn
1800au
Daw'r term "skep" o'r gair Hen Norseg "skeppa," sy'n golygu basged wellt a ddefnyddiwyd unwaith fel uned fesur. Wedi'u hysbrydoli gan wenyn gwyllt sy'n nythu mewn 'skeps', creodd gwenynwyr gychod gwenyn gwellt conigol, dyluniad sydd i'w weld o hyd ar lawer o botiau mêl heddiw.
Basged Dorchog
Jeanette Grey
2022
Ysbrydolwyd y fasged hon, wedi'i gwneud o laswellt a blodau gwyllt o dir yr amgueddfa, gan gasgliad basgedi hanesyddol yr amgueddfa a'i chreu i ddathlu adfer Amgueddfa Sir Gâr a Pharc yr Esgob.
Raymond Rees yn gwneud cwrwgl traddodiadol yn ei weithdy, Heol yr Hen Orsaf, Caerfyrddin
5 Mehefin 1994, Ffotograff gan Mark Lewis
Pysgotwyr cwrwgl
Benjamin Archibald Lewis (1857-1946)
Lluniad inc ar gerdyn