Amddiffyn ac Iachau
O feddyginiaethau gwerin a swynion i wyddoniaeth feddyginiaethol, mae'r arddangosfa hon yn edrych ar sut mae'r ffyrdd rydym yn gwella ac yn ein hamddiffyn ein hunain wedi newid dros amser.
Mae Sir Gâr wedi bod yn adnabyddus erioed am fod yn ganolfan iechyd a lles. Y dyddiau hyn, mae cyfleusterau fel Pentre Awel yn Llanelli yn cynnig ystod eang o gyfleusterau lles modern. Ond, yn yr Oesoedd Canol, byddai pobl yn ymweld â Myddfai yn Nyffryn Tywi - lle roedd cyfres o 'feddygon' yn byw ac yn cynhyrchu meddyginiaethau llysieuol a gwerin - ar gyfer eu triniaethau. Mae'r arddangosfa hon yn edrych ar sut mae'r ffordd rydym yn gofalu amdanom ein hunain ac eraill yn Sir Gâr wedi newid dros amser.
Fe welwch gymysgedd o jariau fferyllfa a meddyginiaeth, offerynnau ac offer gwyddonol cynnar, yn ogystal â rhai gwrthrychau rhyfedd a rhyfeddol a gynlluniwyd i amddiffyn pobl rhag drwg neu anffawd. Chwiliwch am y daten!
Yn aml, credid mai agoriadau mewn tŷ oedd lle roedd drwg yn mynd i mewn i'r adeilad. Roedd yn gyffredin defnyddio gwrthrychau cudd, swynion amddiffynnol, a marciau gwrach (math o swyn ffin hynafol a ddangosir fel olwyn neu droell) i ddenu gwrachod i ffwrdd, tynnu sylw, neu eu trapio. Mae nifer enfawr o swynion, gan gynnwys esgidiau, ewinedd, pedolau, a hen heyrn fflat i'w cael ger drysau a simneiau mewn adeiladau Cymreig hŷn. Fe welwch chi rai ohonyn nhw ar ddangos yma hefyd.
Roedd coed a phlanhigion hefyd yn rhoi amddiffyniad. Defnyddiwyd Bryony Du (Meipen Fair) i ddinistrio swynion drwg a chynigiodd coch bywiog y Mynydd Onnen yr amddiffyniad gorau rhag hud. Yn aml, byddai'n cael ei blannu i amddiffyn tŷ, neu'n cael ei gario, ei gysylltu â harnais ceffyl neu ei osod o amgylch drysau a ffenestri. Bydd ein Gardd Stori gyferbyn â mynedfa'r amgueddfa yn dweud mwy wrthych chi am y planhigion sy'n cael eu trysori fwyaf yn lleol a'u defnyddiau.
