Skip to content

Cynllun Strategol CofGâr 2024 - 2034

Head-and-shoulders portrait of a person (Councillor Hazel Evans) wearing glasses and a blue-grey patterned shirt against a plain background.

Cymeradwywyd ar 15 Tachwedd 2024

Rhagair gan y Cynghorydd Hazel Evans, Aelod o'r Cabinet dros Adfywio, Hamdden, Diwylliant a Thwristiaeth

Wrth i ni gychwyn ar y daith strategol newydd hon ar gyfer CofGâr, mae'n bleser gen i gyflwyno ein cynllun uchelgeisiol ar gyfer y degawd nesaf. Mae'r strategaeth hon yn gosod y cyfeiriad ar gyfer CofGâr, gan adeiladu ar gyfnod eithriadol o ddatblygiad a newid. Erbyn 2034, bydd CofGâr wedi cymryd cam arall ymlaen, gan weithredu amgueddfeydd sy'n canolbwyntio ar bobl ac wedi'u moderneiddio.

Ein gweledigaeth yw cael amgueddfeydd lleol sy'n canolbwyntio ar y gymuned yn Sir Gâr ar flaen y gad o ran newid, cynaliadwyedd, gofal casgliadau a hygyrchedd yng Nghymru. Drwy gydol oes y cynllun hwn, wrth i ni ddod ag arbenigedd ynghyd i ofalu am gasgliadau a thyfu dealltwriaeth y cyhoedd ohonynt, rydym yn canolbwyntio'n fanylach ar greu cyfleoedd i bobl ym mhob cyfnod o fywyd gymryd rhan, darganfod a mwynhau popeth y gall eu hamgueddfeydd lleol ei gynnig.

Mae'r strategaeth hon yn blaenoriaethu gwella cynaliadwyedd trwy gyfrannu at yr economi ymwelwyr leol, ehangu cyfleoedd dysgu a sgiliau ar gyfer cynulleidfaoedd heb gynrychiolaeth ddigonol, ac ymgorffori egwyddorion datblygu cynaliadwy ym mhob gweithgaredd. Mae gwelliannau amgueddfeydd yn hanfodol i gyflawni'r nodau hyn, ac mae'r cynllun hwn yn amlinellu ein hymrwymiad i wella ansawdd profiad yr ymwelwyr, hygyrchedd a safonau cadwraeth casgliadau.

Mae Cynllun Strategol CofGâr yn ymgorffori ein gweledigaeth bod amgueddfeydd yn ganolog i gymunedau gofalgar, adeiladol a chreadigol. Mae amgueddfeydd yn cadw ein treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol ac wrth wneud hynny'n helpu i adeiladu ein synnwyr o hunaniaeth. Mae amgueddfeydd yn cyflwyno naratifau o'n llwyddiannau, ein helynt, a'n profiadau lluosog i greu amgylcheddau lle gallwn fyfyrio, dysgu a datblygu. Ac mae amgueddfeydd yn ysbrydoli cynnydd trwy sbarduno syniadau arloesol, dangos arferion cynaliadwy, a dathlu amrywiaeth a chynhwysiant.

Mae effeithiolrwydd y strategaeth hon yn dibynnu ar weithredu'r gwerthoedd hyn gan ein staff, gwirfoddolwyr, partneriaid a chymunedau. Gyda'n gilydd, byddwn yn sicrhau bod amgueddfeydd CofGâr yn parhau i fod yn sefydliadau uchel eu parch o falchder ac ysbrydoliaeth, gan gyfrannu at y dreftadaeth ddiwylliannol.

Three people standing beside a display banner for the ‘Smashing Boundaries’ exhibition, celebrating women in sport from Carmarthenshire, in a room with red curtains and exhibition displays

Cyflwyniad

Mae'r cynllun hwn yn pennu'r cyfeiriad ar gyfer CofGâr, gan adeiladu ar gyfnod rhyfeddol o ddatblygu a newid. Erbyn 2034, bydd CofGâr wedi cymryd cam mawr arall ymlaen, gan redeg amgueddfeydd modern sy'n canolbwyntio ar bobl.

Mae'r Cynllun Strategol hwn yn amlinellu ein hamcanion 10 mlynedd ynghyd â chynllun gweithredu 5 mlynedd, a rhagamcanion ariannol ar gyfer proses addasu barhaus dros gyfnod o ddwy flynedd.

Mae CofGâr yn rheoli Amgueddfa Sir Gâr, Amgueddfa Cyflymder, Cartref Dylan Thomas, Amgueddfa Parc Howard, ac Amgueddfa Ddiwydiannol Cydweli. Mae ein henw, CofGâr, yn adlewyrchu ein rôl wrth greu ymdeimlad o berthyn a lle o undod. Mae'r casgliadau rydym yn gofalu amdanynt yn cynrychioli penodau yn hanes Sir Gaerfyrddin.

Mae ein strategaeth flaenorol, a ddechreuwyd yn 2017, yn cwmpasu cyfnod hyd at 2024 a nodweddir gan newidiadau sylweddol ar draws nifer o'n hamgueddfeydd. Yn nodedig, mae'r blynyddoedd rhwng 2019 a 2023 wedi bod ymhlith y rhai mwyaf prysur yn hanes y gwasanaeth amgueddfeydd, wedi'u hysgogi'n rhannol gan ddigwyddiadau byd-eang. Mae'r Cynllun Strategol hwn yn tynnu sylw at rai o'r datblygiadau anhygoel sydd wedi digwydd.

 

Trawsnewid amgueddfeydd Sir Gâr ar gyfer dyfodol gwell

  • Buom yn cydweithio â’r Ymddiriedolaeth Parc yr Esgob i greu Amgueddfa Sir Gâr a Pharc yr Esgob. Wedi’u hadfer a’u hailagor yn 2021, mae’r parc ac Hen Balas yr Esgob bellach yn ffynnu fel cyrchfan arobryn.
  • Parhaodd y gwaith adeiladu yn Amgueddfa Sir Gâr drwy gydol y pandemig, gan wella mynediad i ymwelwyr, sicrhau bod yr adeilad yn cael ei ddiogelu rhag y tywydd, a chreu amodau gwell ar gyfer y casgliadau. Gosododd y gwaith o adnewyddu’r fynedfa i ymwelwyr, y siop a dwy oriel safon ar gyfer gwelliannau yn y dyfodol.
  • Dymchwelwyd yr Amgueddfa Cyflymder yn 2018, ac ym mis Mai 2023, agorodd yr Amgueddfa Cyflymder newydd. Mae’r amgueddfa fodern hon yn defnyddio arddangosfeydd rhyngweithiol ac arddangosfeydd clyweledol i adrodd straeon. Mae’n seiliedig ar egwyddorion cynaliadwyedd economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol, gan osod safon ar gyfer amgueddfeydd yn y dyfodol.
  • Ailagorodd Amgueddfa Parc Howard ym mis Rhagfyr 2023 ar ôl dwy flynedd o waith adfer sylweddol a gwelliannau i hygyrchedd. Bellach, mae’r amgueddfa yn rhoi pwyslais ar gynhwysiant, yn addas i deuluoedd, ac yn tynnu sylw at straeon gafaelgar pobl Llanelli.

Casglu straeon Sir Gâr

  • Arloesodd prosiect Straeon Crochenwaith Llanelly[1] y dull o gyd-guradu yn Amgueddfa Parc Howard, gan ail-ddychmygu’r casgliad crochenwaith digymar drwy straeon pobl. Arweiniodd y newidiadau a wnaethom i’r ffordd y darperir gwasanaethau ym Mharc Howard rhwng 2017 a 2019 at gynnydd o dros 70% yn nifer cyfartalog yr ymweliadau blynyddol o’i gymharu â’r tair blynedd flaenorol.
  • Casglodd ein prosiect 'Great Places: Llanelli'[2] leisiau’r gymuned i greu llyfr stori deniadol yn seiliedig ar frand y lle ac hunaniaeth graffigol ar gyfer Llanelli; darparodd hyn y fframwaith ar gyfer adnewyddu Amgueddfa Parc Howard.
  • Daeth ein cydweithrediad â Thaith Campweithiau'r Oriel Genedlaethol[3] (2021-2023) â gweithiau celf enwog i Sir Gâr, gan ein galluogi i arddangos ein casgliadau mewn ffordd arloesol ac i gysylltu â chynulleidfaoedd newydd. Arweiniodd hyn at niferoedd record o ymwelwyr. Datgelodd arolwg fod 80% o ymwelwyr yn teimlo gwell lles a bod 98% wedi disgrifio eu hymweliad fel un 'rhagorol' neu 'dda'. Yn 2021, cafodd yr awdurdod y portread enwog olaf o Dylan Thomas – a baentiwyd yn Nhalacharn gan Gordon Stuart – oddi ar ystâd yr artist er mwyn ei arddangos i’r cyhoedd. [4]

[1] Wedi'i gefnogi gan Gronfa Casgliadau Esmée Fairbairn, a reolir gan Gymdeithas yr Amgueddfeydd

[2] Wedi'i gefnogi gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol.

[3] Wedi'i gefnogi gan yr Oriel Genedlaethol, Llundain.

[4] Cefnogwyd y pryniant gan Art Fund, Cronfa Grantiau Prynu Cyngor Celfyddydau Lloegr/V&A a'r Loteri Genedlaethol.

 

Newidiadau y tu ôl i'r llenni

  • Yn Amgueddfa Sir Gâr ac Amgueddfa Parc Howard, cafodd 12 o ystafelloedd storio casgliadau eu hadnewyddu, eu hail-osod a'u haildrefnu i wella safonau amgylcheddol a diogelwch. Yn ogystal, cafodd cyfleuster storio allanol ei rentu a'i addasu i gynnig gwell diogelwch a rheolaeth hinsawdd.
  • Wrth baratoi ar gyfer y gwaith adeiladu yn yr amgueddfa, cynhaliwyd archwiliad trylwyr o dros 2,400 o flychau a 2,150 o eitemau, gan gynnwys paentiadau, dodrefn, henebion carreg, yn ogystal â chasgliadau hanes cymdeithasol a naturiol. Cafodd yr eitemau hyn eu lapio'n ofalus iawn, eu symud yn ddiogel, eu cofnodi a'u monitro drwy gydol y broses.
  • Cafodd dros 190 o arteffactau eu gwerthuso'n drylwyr, gyda 34 ohonynt yn cael triniaeth gadwraeth arbenigol wrth baratoi ar gyfer agoriad yr Amgueddfa Cyflymder newydd.
  • Ymgymerwyd â gwaith cadwraeth helaeth ar 12 arddangosyn hanes naturiol, 11 basged draddodiadol, 71 o eitemau hanes cymdeithasol, baneri protest o Langyndeyrn, llenni o Gartref Dylan Thomas, 43 darn o Grochenwaith Llanelly a chwe phaentiad olew.
  • Cafodd cyfanswm o 5,100 o gofnodion gwrthrychau eu digideiddio, a throsglwyddwyd 43,054 o gofnodion i system rheoli casgliadau ddwyieithog. Rhwng 2017 a 2023, cofnodwyd 416 o arteffactau yn y casgliad swyddogol. Yn ogystal, archwiliwyd, tynnwyd lluniau o, a diweddarwyd dros 4,000 o gofnodion gwrthrychau.

Paratoi ar gyfer y dyfodol

  • Mae asesiadau o adeiladau, ecoleg a chasgliadau a gynhaliwyd yn 2022-23 yn Amgueddfa Ddiwydiannol Cydweli wedi cyfrannu at ddeall posibiliadau ar gyfer y dyfodol hirdymor.
  • Mae mentrau seilwaith digidol wedi chwyldroi'r ffordd y gall amgueddfeydd ddefnyddio technoleg ddigidol i wella prosesau gwaith, profiadau dysgu ac ymgysylltiad â'r cyhoedd.
  • Daethom yn CofGâr drwy broses ymgysylltiol a amlygodd bwysigrwydd ymdeimlad o le i'r gymuned. Dewiswyd yr enw gan y gymuned. Datblygwyd ein hunaniaeth brand, ein llais a'n presenoldeb ar-lein.
  • Mae'r gwaith ailstrwythuro wedi galluogi'r gwasanaeth i gynyddu nifer y staff (yn nhermau cyfwerth ag amser llawn) o 280% – o 4.75 yn 2017 i 18 ar ddechrau'r cynllun strategol hwn yn 2024.
  • Yn ogystal, yn 2023, trosglwyddwyd Cartref Dylan Thomas i CofGâr fel rhan o fenter ailstrwythuro, gan arwain at gynnydd o 50% yn nifer y staff ar draws y gwasanaeth.

 

Diolch i'r bobl a'r sefydliadau a'n helpodd i gyrraedd lle'r ydym heddiw.

  • Ein staff, ein gwirfoddolwyr a’n cefnogwyr lleol
  • Ein Cynghorwyr
  • Cyfeillion Amgueddfa Parc Howard, Llanelli
  • Cyfeillion Amgueddfa Sir Gâr
  • Ymddiriedolaeth Parc yr Esgob
  • Cyngor Tref Llanelli
  • Adran Ddiwylliant Llywodraeth Cymru
  • Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol
  • ArtFund
  • Cronfa Casgliadau Esmée Fairbairn, a reolir gan Gymdeithas yr Amgueddfeydd
  • Ffederasiwn Amgueddfeydd ac Orielau Cymru
  • Yr Oriel Genedlaethol
  • Croeso Cymru
  • Cronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop fel rhan o Gynllun Cyrchfannau Deniadol Twristiaeth Llywodraeth Cymru
  • Association of Independent Museums
  • Group for Education in Museums
  • Amgueddfa Cymru
  • Kids in Museums
  • Ymddiriedolaeth Canolfan Dreftadaeth ac Amgueddfa Tunplat Cydweli
  • A haelioni pawb sydd wedi rhoi gwrthrychau i gasgliad yr amgueddfeydd.
Person seated at a desk in a historic interior (the Writing Shed), with papers, shelves and curtained windows in the background.
Museum staff member wearing protective gloves handling a large decorative ceramic dish painted with blue, gold and multicoloured designs

Gweledigaeth a Chenhadaeth CofGâr

Ein gweledigaeth ar gyfer CofGâr yw cael amgueddfeydd lleol sy'n canolbwyntio ar y gymuned ar flaen y gad o ran newid, cynaliadwyedd, gofal casgliadau a hygyrchedd yng Nghymru.

Ein cenhadaeth yw cadw, cyflwyno a chynnydd.

Cadw

Rydym yn defnyddio ein harbenigedd i gadw ein gorffennol yn fyw. Gan ddiogelu casgliadau fel eu bod yn parhau i fod yn hygyrch i genedlaethau'r dyfodol. Gan gofio'r bobl sydd wedi helpu i lunio'r presennol.

Cyflwyno

Rydym yn hyrwyddo ac yn cyflwyno casgliadau'r sir mewn ffyrdd dyfeisgar. Maent ar gyfer trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd – yn wir, ar gyfer unrhyw un sydd â diddordeb yn y sir. Rydym yn adrodd straeon Sir Gâr gyda dychymyg ac yn annog mwy o bobl i rannu'r straeon hyn, gan sicrhau bod yr hyn sy'n digwydd yn Sir Gâr heddiw yn cael ei gadw ar gyfer y dyfodol.

Cynnydd

Mae ein hangerdd dros gynnydd yn golygu ein bod bob amser yn edrych tua'r dyfodol. Dod o hyd i ffyrdd gwreiddiol o adrodd stori Sir Gâr yn well. Helpu pobl i ddysgu o'r gorffennol er mwyn gwella'r presennol a chynllunio ar gyfer y dyfodol. Bod yn ddyfeisgar wrth gynhyrchu ac defnyddio adnoddau.

Rhagweld y Dyfodol: Newidiadau Cyffrous ar y Gorwel

Erbyn 2034, bydd gan ymwelwyr y cyfle i archwilio orielau amgueddfeydd hanesyddol a chyfoes sy'n cynnwys cynnwys wedi'i ddiweddaru. Gan fabwysiadu strategaeth sy'n canolbwyntio ar bobl, byddwn yn dylunio ac yn mireinio profiad yr amgueddfa trwy gyfranogiad y cyhoedd a chydweithio, gan sicrhau ein perthnasedd a'n hygyrchedd i'r cymunedau a wasanaethwn.

Mae ein hymroddiad i ofalu am gasgliadau, pobl a'r amgylchedd yn ein gyrru i addasu ac esblygu, gan anelu at ddylanwad cadarnhaol yn y meysydd hyn. Byddwn yn tyfu ein dealltwriaeth o gasgliadau amgueddfeydd yn barhaus i'w defnyddio, gofalu amdanynt a'u cadw'n fwy effeithiol. Bydd ein hamgueddfeydd yn fannau ysbrydoledig a chreadigol sy'n cynnig rhaglenni dysgu gydol oes, gan ganiatáu i unigolion ym mhob cam o fywyd gymryd rhan, darganfod, mwynhau a theimlo'n dda. Pobl ifanc fydd ein prif ffocws, gan eu bod yn cynrychioli'r presennol a'r dyfodol, a dylid eu cynnwys mewn prosesau gwneud penderfyniadau.

Yn weithredol, rydym yn ymdrechu am werth economaidd eithriadol ac yn anelu at greu profiad ymwelwyr rhagorol ac ystyriol. Rydym yn rhagweld nifer uwch o ymwelwyr â'n hamgueddfeydd nag erioed o'r blaen; fodd bynnag, mae'r gweithgaredd cynyddol hwn yn gofyn am ynni. Felly byddwn yn gweithredu cynlluniau ar gyfer modelau newydd o ddarparu gwasanaethau sy'n lleihau'r defnydd o ynni niweidiol. Yn ogystal, byddwn yn defnyddio ein casgliadau yn greadigol, gan fanteisio ar dystiolaeth hanesyddol ac addasu ein harferion, i ddeall a lliniaru ein heffaith amgylcheddol.

Mae'r cynllun hwn yn amlinellu gweledigaeth 10 mlynedd gyda fframwaith wedi'i gynllunio ar gyfer y pum mlynedd nesaf. Bydd yn destun adolygiadau a diweddariadau blynyddol i ystyried amodau economaidd, gwleidyddol, cymdeithasol ac amgylcheddol domestig a byd-eang sy'n esblygu.

School children gathered around a museum display case while a museum educator points out objects on exhibit, including a large metal cauldron, a wooden carved fragment and a long pole.

Edrych ar y gorwel: Llywio heriau a manteisio ar gyfleoedd ar gyfer dyfodol llewyrchus

Mae ein hymrwymiad i welliant parhaus, hyd yn oed yn ystod cyfnodau anodd ac ansicr, yn datgelu ein gwir gymeriad. Mae'n rhyfeddol ein bod wedi cyflawni tri phrosiect adeiladu a gwella amgueddfeydd yn ystod cyfnodau clo'r pandemig, tra hefyd yn paratoi i ymgymryd â rheoli atyniad arall ac yn cynyddu nifer ein staff ar adeg pan fo gwasanaethau diwylliannol ledled Cymru yn cael eu lleihau. Gyda'r un penderfyniad, rydym yn anelu at sefydlu'r gwasanaeth amgueddfeydd lleol gorau yng Nghymru ar gyfer Sir Gâr, ac mae ein cyflawniadau hyd yma yn dangos ein bod mewn sefyllfa dda i lwyddo.

Pobl

Mae amgueddfeydd yn gwasanaethu'r gymuned leol a thwristiaid, gan fynd i'r afael ag anghenion amrywiol drwy wahanol gyfnodau o fywyd. Wrth i boblogaeth Sir Gâr dyfu, mae oedran cyfartalog ei thrigolion hefyd yn cynyddu. Mae'r rhanbarth yn wynebu amrywiol heriau, gan gynnwys cyfraddau uchel o ordewdra ymhlith plant a disgwyliad oes is. Datgelodd data Cyfrifiad 2021 ostyngiad bach yn nifer y bobl ifanc yn Sir Gâr dros y degawd diwethaf, gan amlygu'r anhawster o gadw trigolion iau. Mae ffactorau fel cyfleoedd gyrfa mewn ardaloedd gwledig a hygyrchedd gwasanaethau yn cyfrannu at y duedd hon. Wrth i ddemograffeg Sir Gâr newid, mae angen i ni addasu trwy ddeall ein cynulleidfaoedd yn well. Mae enghreifftiau o amgueddfeydd y DU sy'n wynebu newidiadau demograffig tebyg yn dangos llwyddiant wrth ddarparu hyfforddiant sgiliau treftadaeth i wella addysg, gwella sgiliau swyddi, a datblygu arweinwyr twristiaeth amrywiol yn y dyfodol. Mae hyn yn dangos potensial amgueddfeydd fel asiantau newid cymdeithasol pan gânt eu hymgorffori mewn strategaeth ranbarthol.

Mae twristiaeth yn Sir Gâr yn ffynnu, gyda 3.46 miliwn o ymwelwyr yn 2022[5]. Fodd bynnag, mae her costau cynyddol i gartrefi a busnesau a thywydd gwael yn effeithio ar bawb, o fentrau lleol i ymwelwyr rhyngwladol a theithwyr undydd. Mae gan bobl lai o incwm gwario ar gyfer gweithgareddau hamdden, gan ei gwneud hi'n hanfodol bod pob ymweliad â'n hamgueddfeydd yn ystyrlon. Dyma pam rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod ein hamgueddfeydd yn cynnig gwasanaethau hygyrch a chynhwysol.

Gall teithio i'n grŵp o amgueddfeydd fod yn anodd. Wedi'u lleoli mewn ardaloedd hardd, gwledig yn aml, mae rhai yn brin o drafnidiaeth gyhoeddus aml neu gyfleusterau parcio gerllaw. Lle bo'n bosibl, byddwn yn gwneud newidiadau cadarnhaol i annog teithio egnïol a chynyddu hygyrchedd; lle nad yw'n ymarferol, byddwn yn symud gweithgareddau ar-lein ac i'r gymuned.

[5] Adroddiad Effaith Economaidd STEAM Cyngor Sir Caerfyrddin

Diwylliant a dysgu

Wrth i Strategaeth Ddiwylliant Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru fynd drwy broses ymgynghori, mae cydnabyddiaeth genedlaethol o'r rôl sylweddol y mae'r celfyddydau, diwylliant a chreadigrwydd yn ei chwarae wrth feithrin cymdeithas iach, rymus ac ymgysylltiedig. Mae rôl yr iaith Gymraeg mewn diwylliant cyfoes a manteision cymdeithasol ac economaidd dwyieithrwydd yn ffactorau allweddol sy'n llywio'r ffordd y mae ein hamgueddfeydd yn ymdrechu i greu cynnig dysgu hygyrch a chynhwysol[6].

Fel gwasanaeth amgueddfa'r sir, rydym yn cydnabod bod cymunedau yng ngogledd a dwyrain Sir Gaerfyrddin yn bell yn ddaearyddol ac yn cael eu tangynrychioli yn ein casgliadau. Drwy ymestyn ein rhaglen i'r ardaloedd hyn gan ddefnyddio'r brand CofGâr, ein nod yw dathlu, cadw ac arddangos treftadaeth ieithyddol a diwylliannol gyfoethog y sir.

Mae amgueddfeydd yn hanfodol ar gyfer deall ein byd, gan gynnig mannau ymgysylltiol i ddysgu amdanom ni ein hunain ac eraill. Ymgysylltu â'r cyhoedd yw'r elfen hanfodol ar gyfer deall gwerth ac arwyddocâd casgliadau i gymunedau amrywiol a sicrhau bod ein harferion yn parhau i fod yn berthnasol drwy gynlluniau cadarn. Mae hyn yn cynnwys cymryd camau gwrth-hiliol, esbonio hanesion cymhleth, adrodd hanes y gorffennol yn onest, a dathlu amrywiaeth ein cymdeithas.

Rydym mewn sefyllfa unigryw i ddarparu amrywiaeth o brofiadau addysgol cyfoethog i ysgolion ynghylch y cysyniad o 'gynefin'[7] a hanesion cymunedau Du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol[8]. Mae'r rhain yn chwarae rhan hanfodol wrth lunio ein hunaniaethau ac wrth hyrwyddo lles a hapusrwydd. Drwy ddilyn y cyfeiriad hwn, gallwn ehangu ein gwasanaethau addysgol i gynnig cyfleoedd dysgu gydol oes, gan fod ymchwil yn cysylltu addysg yn glir â gwell iechyd a disgwyliad oes. Yn ogystal, gallwn dynnu sylw at effeithiau cadarnhaol gwirfoddoli ym mhob cam o fywyd ac eiriol dros y manteision iechyd a lles sy'n deillio o ymweliadau ag amgueddfeydd.

[6] Amcan Lles 3, Cyngor Sir Caerfyrddin, Strategaeth Gorfforaethol 2022-2027.

[7] “Mae 'Cynefin' yn cael ei gyfieithu i'r Saesneg fel 'habitat' (cynefin/lleoliad). Mae wedi'i nodi o fewn y fframwaith cwricwlwm newydd fel naratif y dylai redeg drwy'r holl brofiadau dysgu a ddarperir i ddysgwyr. Nid lle yn yr ystyr ddaearyddol yn unig yw cynefin, ond lle sydd ag arwyddocâd diwylliannol, cymdeithasol a hanesyddol, sydd wedi llunio ac yn parhau i lunio'r gymuned sy'n byw ynddo.” Group for Education in Museums & Dr Marian Gwyn (2022), Y Cwricwlwm Newydd i Gymru – Pecyn Cymorth i Amgueddfeydd, GEM Cymru

[8] Mae Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol (ARWAP) Llywodraeth Cymru yn ei gwneud yn ofynnol i sefydliadau treftadaeth a diwylliant yng Nghymru ‘gynrychioli’n briodol’ hanesion cymunedau Du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig. Mae’r term ‘cymunedau lleiafrifoedd ethnig’ yn cyfeirio at bob grŵp ac eithrio pobl wyn Prydeinig, gan gynnwys lleiafrifoedd gwyn, fel grwpiau Sipsiwn, Roma a Theithwyr Gwyddelig.

Economi a chyllid

Mae amgueddfeydd yn chwarae rhan ganolog wrth hybu twf economaidd drwy dwristiaeth, fel y dangosir gan brosiect Denu Pentywyn. Yn 2023, cynhyrchodd twristiaeth Sir Gâr bron i £683 miliwn, yn dilyn cynnydd cyson ers 2011. Mae gwyliau gwyliau yn parhau i fod yn boblogaidd, ac mae amgueddfeydd CofGâr yn cynnig atyniadau pob tywydd drwy gydol y flwyddyn sy'n hyrwyddo gwariant, yn creu swyddi, ac yn gwella apêl yr ardal. Mae arbenigwyr twristiaeth yn cefnogi'r ymdrechion hyn drwy ddenu cynulleidfaoedd newydd yn barhaus i amgueddfeydd y sir.

Fodd bynnag, gyda disgwyl i economi'r DU farweidd-dra, bydd cyllidebau'r sector cyhoeddus ac incwm aelwydydd yn dynn. Rhaid i'n hamgueddfeydd ganolbwyntio ar gynaliadwyedd ariannol. Mae'r argyfwng costau byw yn gwneud masnacheiddio'n anodd, ac mae cyfyngiadau ystadau yn cyfyngu ar arallgyfeirio incwm. Byddwn yn mynd i'r afael â'r heriau hyn gydag atebion creadigol i leihau baich trethdalwyr. Mae cydweithio fel tîm unedig ar gyfer Cyngor Sir Caerfyrddin yn ein galluogi i ymgysylltu â chwsmeriaid newydd. Rydym eisoes wedi partneru ag adran y Cofrestrydd i ddarparu seremonïau a gwasanaethau dathlu o fewn amgueddfeydd.

Rydym yn cydnabod bod angen gwelliannau mawr o hyd i amgueddfeydd, i'r cynnig cwsmeriaid sy'n wynebu'r blaen a swyddogaethau cymorth hanfodol. Mae gorlenwi mewn storfeydd casgliadau yn parhau i fod yn broblem gyson, ac mae hyn wedi gwaethygu oherwydd lleihau maint ystadau awdurdodau lleol gan arwain at lif o eitemau i storfeydd amgueddfeydd. O ystyried yr hinsawdd economaidd bresennol, mae'n ymddangos yn annhebygol y bydd cefnogaeth ariannol sylweddol ar gyfer prosiectau cyfalaf newydd. Gyda lle annigonol i ddarparu ar gyfer casgliadau presennol a rhai'r dyfodol, mae'n hanfodol ein bod yn asesu'r holl opsiynau posibl yn drylwyr.

Bydd buddsoddiad Cyngor Sir Caerfyrddin yn y gorffennol mewn treftadaeth a diwylliant o gymorth i drafodaethau gyda chyllidwyr. Fodd bynnag, mae opsiynau grant cyfyngedig ar gyfer amgueddfeydd awdurdodau lleol a chystadleuaeth fewnol am gyllid cyfatebol yn ei gwneud yn ofynnol i frand CofGâr gyflwyno achos cymhellol dros gefnogaeth. Bydd treulio mwy o amser ar godi arian yn ymestyn amserlenni prosiectau ac yn cynyddu'r risg o gostau cynyddol.

Technoleg

Mae esblygiad technolegau digidol yn ail-lunio sut mae pobl yn rhyngweithio â sefydliadau diwylliannol, ac mae'r newid i fod ar-lein a gyflawnwyd gan lawer o amgueddfeydd yn ystod y pandemig wedi gwneud ymweliadau ag amgueddfeydd yn ymddangos yn ddewisol. Er bod CofGâr wedi'i gynllunio ar gyfer ymweliadau wyneb yn wyneb ac ar hyn o bryd yn brin o'r systemau, yr adnoddau a'r arbenigedd i ddatblygu profiad amgueddfa ddigidol llawn, mae teithiau rhithwir a 360° yn fan cychwyn ymarferol. Maent hefyd yn gwasanaethu fel pont i brosiectau adrodd straeon digidol a grëwyd gyda chymunedau sydd wedi'u lleoli ymhell o amgueddfeydd. Gall yr offer digidol hyn wella hygyrchedd a chryfhau brand lle Sir Gâr.

Gan y gallwn gael mynediad at gynnwys diwylliannol o ansawdd uchel yn fyd-eang o'n cartrefi, mae dylunio arddangosfeydd amgueddfeydd yn integreiddio technoleg realiti estynedig o'r sector adloniant i gyfoethogi'r profiad gydag arteffactau gwirioneddol, a thrwy hynny ei wneud yn fwy dychmygus a synhwyraidd deniadol. Yn ein hymdrechion i adfywio arddangosfeydd amgueddfeydd, gall CofGâr ddefnyddio'r dechnoleg hon i gynnig profiad mwy personol a throchol i ymwelwyr.

Efallai y bydd rhai o'r tueddiadau technoleg hyn yn tynnu sylw at bwysigrwydd creu lleoedd ar gyfer rhyngweithio cymdeithasol. Mae amgueddfeydd yn gynyddol yn gweld eu hunain fel lleoliadau ar gyfer ymgysylltu cymdeithasol, gweithgareddau a phrofiadau a all helpu i leddfu unigrwydd. Mae hyn yn rhoi cyfle i archwilio arddangosfeydd a rhaglenni i nodi themâu sy'n darparu ar gyfer pobl ag anghenion a diddordebau cyffredin, fel rhieni newydd, y rhai sy'n profi galar, crefydd a chred, a materion delwedd a hunaniaeth.

Mae'r tueddiadau hyn yn dangos y dylai amgueddfeydd fabwysiadu dull sy'n canolbwyntio ar y defnyddiwr, gan bwysleisio pwysigrwydd rheoli perthnasoedd i gefnogi ymwelwyr i ddiffinio eu hunaniaethau a'u dewisiadau. Er bod y newid hwn yn gofyn am adnoddau system sylweddol, mae cynnig rhaglenni a hyrwyddiadau personol yn gallu helpu ein hamgueddfeydd i aros yn berthnasol ac yn ystyrlon, a dyfnhau ymgysylltiad trwy ymweliadau dro ar ôl tro.

Mae ein hegwyddorion arweiniol yn gyson â Strategaeth Trawsnewid Digidol y Cyngor. Ein nod yw darparu mynediad ar-lein i wasanaethau a gwybodaeth i bobl a chefnogi ein staff i ddefnyddio atebion digidol sy'n gwella ansawdd gwasanaethau a chost-effeithiolrwydd. Dylai manteisio ar dechnolegau newydd a phresennol i wneud amgueddfeydd yn hygyrch mewn ffyrdd arloesol yrru ein penderfyniadau a'n blaenoriaethau.

 

Hinsawdd

Mae ymrwymiad Cyngor Sir Caerfyrddin i Allyriadau Carbon Net Sero erbyn 2030 yn rhaglen newid uchelgeisiol a phragmatig, sy'n dylanwadu ar set ehangach o gamau gweithredu a gyflawnir gan wasanaethau'r Cyngor. Mae Amgueddfa Cyflymder, a adeiladwyd i egwyddorion goddefol, yn modelu sut y gellir dylunio amgueddfeydd newydd i leihau carbon gweithredol. Fel arall, mae ystâd yr amgueddfa yn adeiladau hanesyddol rhestredig a droswyd i'w defnyddio fel amgueddfa. Bydd unrhyw uchelgeisiau datblygu amgueddfeydd yn y dyfodol yn ailddefnyddio ac yn addasu adeiladau presennol, gan wneud yr achos dros ddulliau cynaliadwy o ddefnyddio ynni ac adnoddau.

Newidiadau i'r ffordd rydym yn ymddwyn ac yn gweithredu yw ein blaenoriaeth oherwydd bydd y rhain yn lleihau ein heffaith ar unwaith. A chan feddwl y tu hwnt i'r amgueddfa, byddwn yn mabwysiadu barn ehangach ar sut rydym yn rheoli ac yn defnyddio ein tir i wella cynefinoedd ar gyfer rhywogaethau brodorol, dysgu a chyfranogiad cymunedol, hamdden, adrodd straeon a stiwardiaeth ecolegol.