Going Places: Cymunedau Creu

Pwy yw'r Cymunedau Creu

Mae CofGâr yn gweithio mewn partneriaeth â Highlife Highland yn yr Alban a'r Irish Linen Centre and Lisburn Museum yng Ngogledd Iwerddon, fel rhan o rwydwaith o'r enw Cymunedau Creu. Bydd y rhwydwaith yn archwilio sut mae treftadaeth leol a chrefftwaith traddodiadol wedi esblygu yn y rhanbarthau hyn drwy gasgliad yr amgueddfa, gan greu arddangosfa.

Beth ydyn ni'n ei wneud?

Archwilio sut mae treftadaeth leol a thraddodiadau gwneud wedi esblygu yn eu rhanbarthau priodol (er enghraifft: gwehyddu lliain Gwyddelig, gwlân Albanaidd, basgedwaith Cymreig) trwy wrthrychau o'n casgliadau gan gynnwys tecstilau, gwisgoedd, gwrthrychau crefft, peiriannau treftadaeth, paentiadau ac eraill. Mae gan y tair amgueddfa gasgliadau sydd wedi'u gwreiddio mewn traddodiadau crefft lleol a rhanbarthol a'r sgiliau sy'n gysylltiedig â nhw, gan gynnwys y Rhestr Goch o Sgiliau Treftadaeth mewn Perygl.

Mewn cydweithrediad â phobl ifanc 16-24 oed sy'n anodd eu cyrraedd, bydd y tair amgueddfa bartner yn dod â gwrthrychau a gweithiau celf o'u casgliadau ynghyd i archwilio sut mae'r arferion crefft hyn yn berthnasol i bobl ifanc a'u cymunedau heddiw.

Curaduron a Gwneuthurwyr Ifanc

Yn Amgueddfa Sir Gâr, mae grŵp o 16 o Guraduron a Gwneuthurwyr Ifanc, rhwng 14 a 24 oed, wedi dechrau gweithio ochr yn ochr â staff yr amgueddfa i lunio cyfraniad Sir Gaerfyrddin i'r prosiect.

Dros y misoedd nesaf, byddant yn cyd-guradu arddangosfa deithiol a fydd yn teithio rhwng Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon fel rhan o raglen 'Going Places' yr Art Fund.

Mae'r grŵp eisoes wedi dechrau dod i adnabod ei gilydd, gan archwilio casgliadau'r amgueddfa drwy gael mynediad i'r hyn sy'n digwydd y tu ôl i'r llenni, sesiynau trin gwrthrychau a thrafodaethau am y straeon sy'n gwneud Sir Gâr yn unigryw. Mae'r gweithdai cynnar hyn wedi annog y cyfranogwyr i feddwl yn feirniadol am hunaniaeth, lle a'r rôl y mae amgueddfeydd yn ei chwarae wrth adrodd straeon cymunedau lleol.

Archwilio treftadaeth tecstilau Sir Gâr

Archwiliodd ein gweithdy diweddar ar Dreftadaeth Tecstilau, Trin Gwrthrychau ac Adrodd Straeon dreftadaeth decstilau gyfoethog Sir Gâr, o sgiliau traddodiadol a llafur menywod i grefft, hunaniaeth ac adrodd straeon.

Cafodd y cyfranogwyr gyfle i:

• drin tecstilau hanesyddol o gasgliadau'r amgueddfa
• dysgu am eu gofal a'u cadwraeth

A rhoi cynnig ar amrywiaeth o grefftau tecstilau treftadaeth, gan gynnwys:

• pwyth croes
• lliwio naturiol
• cwiltio
• nalbinding

Anogodd y sesiwn y grŵp i ystyried sut y gallai ymatebion creadigol cyfoes helpu i adrodd straeon hanesyddol, a pha agweddau ar dreftadaeth decstilau Sir Gaerfyrddin y gallent fod eisiau eu cynrychioli yn yr arddangosfa deithiol.

Nesaf: gwneud printiau, lle, a straeon pwerus

Bydd y gweithdy nesaf yn canolbwyntio ar wneud printiau, lle a straeon pwerus, gan archwilio sut y defnyddiwyd gwneud printiau yn hanesyddol i gofnodi hanes, dathlu cymunedau a rhannu syniadau.

Gan weithio gydag artistiaid a chasgliadau amgueddfeydd, bydd y cyfranogwyr yn arbrofi gyda thechnegau traddodiadol o wneud printiau, tra'n ystyried sut y gall print helpu i gyfleu'r straeon y maent am eu hadrodd am Sir Gâr a Chymru.

Siapio'r Arddangosfa

Rhan allweddol o'r prosiect yw rhoi cyfle i bobl ifanc benderfynu pa straeon y dylid eu rhannu drwy'r arddangosfa.

Gyda'i gilydd, mae'r grŵp yn archwilio cwestiynau fel:

• Pa wrthrychau sy'n cynrychioli Sir Gâr a Chymru orau?
• Pa straeon mae'r gwrthrychau hyn yn eu hadrodd am ein cymunedau, ein hunaniaethau a'n traddodiadau?
• Pa grefftau treftadaeth y dylid eu dathlu neu eu diogelu?
• Beth mae "gwneud" yn ei olygu i bobl ifanc heddiw?
• Beth hoffem i gynulleidfaoedd yn yr Alban a Gogledd Iwerddon ei ddeall am Sir Gâr?

Gweithio gydag amgueddfeydd ledled y DU

Yn ogystal â'r gweithdai, bydd cyfle i'r cyfranogwyr weithio gydag amgueddfeydd partner ledled y DU.

Yn ddiweddarach eleni, bydd y grŵp yn ymweld â'r Irish Linen Centre a Lisburn Museum yng Ngogledd Iwerddon i gwrdd â Churatwyr a Gwneuthurwyr Ifanc eraill, archwilio casgliadau a dysgu am dreftadaeth lliain leol a straeon y gymuned.

Byddwn hefyd yn croesawu cydweithwyr o High Life Highland – gan gynnwys yr Highland Folk Museum ac Inverness Museum and Art Gallery – i Sir Gâr fel rhan o'r rhaglen gyfnewid.

Bydd yr ymweliadau hyn yn galluogi'r cyfranogwyr i:

• rannu syniadau
• dysgu oddi wrth ei gilydd
• meithrin perthnasoedd ledled y DU

• helpu i lunio'r arddangosfa deithiol

   

Datblygu sgiliau a safbwyntiau newydd

Drwy gydol y prosiect, bydd cyfranogwyr yn gweithio ochr yn ochr â gweithwyr proffesiynol amgueddfeydd, artistiaid a chrefftwyr treftadaeth i:

• archwilio casgliadau
• datblygu sgiliau creadigol
• dewis gwrthrychau
• creu dehongliadau newydd

Bydd eu lleisiau, eu profiadau a’u safbwyntiau yn llywio arddangosfa sy’n dathlu treftadaeth unigryw pob cenedl, gan dynnu sylw at y cysylltiadau rhwng cymunedau trwy greu, creadigrwydd a thraddodiadau diwylliannol a rennir.

Dilynwch y prosiect

Wrth i'r prosiect ddatblygu, byddwn yn parhau i rannu diweddariadau ar:

• gweithdai
• comisiynau creadigol
• ymweliadau cyfnewid
• themâu a syniadau sy'n dod i'r amlwg
• cynnydd tuag at yr arddangosfa deithiol

Bydd yr arddangosfa'n cael ei dangos ar draws Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Amdano at 'Going Places'

Mae Cymunedau Creu yn rhan o Going Places, rhaglen ar draws y DU dan arweiniad Art Fund ac a gefnogir gan Cronfa Dreftadaeth Loteri Genedlaethol a’r Julia Rausing Trust.

Mae’r rhaglen yn dod ag amgueddfeydd a phobl ifanc ynghyd i greu arddangosfeydd teithiol cydweithredol sy’n cael eu hysbrydoli gan gasgliadau, creadigrwydd a lleoliad.