Gweithdai yn Amgueddfa Sir Gâr

Mae blychau benthyg CofGâr yn galluogi plant i archwilio arteffactau hanesyddol yn uniongyrchol, gan ddarparu’r profiadau dysgu ymarferol a chyfoethog sy’n ganolog i Gwricwlwm i Gymru. Wedi’u cynllunio i danio chwilfrydedd a dyfnhau dealltwriaeth, mae pob blwch yn helpu dysgwyr i gamu i’r gorffennol ac archwilio straeon, diwylliannau a bywydau bob dydd mewn ffordd na all gwerslyfrau ar eu pennau eu hunain ei chyfateb. Maent yn ffordd ysbrydoledig o ddod â hanes yn fyw a chyfoethogi dysgu yn yr ystafell ddosbarth gydag arteffactau dilys sy’n gwneud i bob darganfyddiad deimlo’n ystyrlon.

Gweithdy ar gyfer Gwacäedigion yr Ail Ryfel Byd

(Yn addas ar gyfer Cyfnodau Allweddol 2 – 3 ond gellir ei addasu ar gyfer dysgwyr iau)

Yn y gweithdy trochi hwn, mae dysgwyr yn camu i esgidiau plant go iawn a gafodd eu symud i’r Hen Balas yr Esgob – sydd bellach yn Amgueddfa Sir Gâr – yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Mae’r sesiwn yn dilyn hanes Paul, y plentyn ieuengaf i gael ei symud, a gyrhaeddodd o Abertawe pan oedd tua phum oed ac a fu’n byw yn y tŷ ochr yn ochr â llawer o blant eraill o Gymru a Llundain. Drwy daith dywys o amgylch yr adeilad, mae disgyblion yn clywed atgofion personol Paul ac yn darganfod lle’r oedd y plant yn cysgu, yn bwyta ac yn chwarae, yn ogystal â beth oedd dogni yn ei olygu i’w bywydau bob dydd. Anogir dysgwyr i ystyried sut y byddent wedi teimlo yn yr un sefyllfa, gan feithrin empathi a dealltwriaeth emosiynol. Mae’r gweithdy hefyd yn cynnwys cyfleoedd i wisgo fel plant a gafodd eu symud, archwilio cynnwys cest Paul, ac – yn dibynnu ar yr oedran – ysgrifennu llythyr adref fel pe baent yn un o’r plant oedd yn aros yn y palas; mae hyn yn dod â hanes yn fyw mewn ffordd bwerus ac ymarferol.

Gweithdy Rhufeinig

(Addas ar gyfer Cyfnodau Allweddol 2 – 3)

Yn y gweithdy bywiog ac ymarferol hwn, mae disgyblion yn darganfod sut beth oedd bywyd yn Sir Gâr Rufeinig drwy archwilio amrywiaeth o arteffactau go iawn ac atgynhyrchiadau sy'n gysylltiedig â chartrefi cyffredin a milwyr Rhufeinig. Uchafbwynt allweddol yw'r cyfle i wisgo fel milwyr Rhufeinig, gyda tharianau a chleddyfau, gan roi ffordd gofiadwy i ddysgwyr gamu i'r gorffennol. Mae'r sesiwn hefyd yn cynnwys model manwl o ffermdy Rhufeinig, sy'n dangos sut olwg a fyddai ar adeilad nodweddiadol yn Sir Gaerfyrddin yn ystod y cyfnod Rhufeinig, ac yn helpu disgyblion i ddychmygu sut roedd teuluoedd yn byw ac yn gweithio.

Gweithdy Ystafell Ddosbarth Fictoraidd

(Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 2. Sesiwn fyrrach yn cael ei chynnig i ddysgwyr y Cyfnod Sylfaen)

Mae'r gweithdy hwn yn cludo disgyblion yn ôl i 1880 wrth iddynt gamu i mewn i ystafell ddosbarth Fictoraidd ddilys sy'n llawn arteffactau gwreiddiol o ystafelloedd ysgol ledled Sir Gâr. Mae dysgwyr yn gwisgo dillad ysgol Fictoraidd ac yn profi sut beth oedd diwrnod ysgol mewn gwirionedd i blant y cyfnod - o'r drefn gaeth a disgwyliadau'r ystafell ddosbarth i'r pynciau a astudiwyd ganddynt a'r teganau yr oeddent yn chwarae â nhw. Maent yn darganfod realiti disgyblaeth, gan gynnwys y ffon a'r Welsh Not, ac yn rhoi cynnig ar ysgrifennu ar fyrddau duon gyda'u llaw an-ddominyddol i ddeall sut y cafodd plant llaw chwith eu trin. Mae'r sesiwn trochi, atmosfferig hon yn swyno disgyblion ac yn dod â'r oes Fictoraidd yn fywiog, gan ei gwneud yn un o'n gweithdai mwyaf cofiadwy a diddorol.

Taith i'r rhai a gafodd eu symud yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gyda phrofiad cegin a gardd (mewn partneriaeth â Parc yr Esgob)

(Addas ar gyfer Cyfnodau Allweddol 2-3)

Mae'r gweithdy aml-gam hwn yn rhoi cipolwg byw i ddysgwyr ar fywyd yn ystod yr Ail Ryfel Byd trwy daith o amgylch Palas yr Esgob ar thema faciwîs a gweithgareddau ymarferol ym Mharc yr Esgob. Mae disgyblion yn dechrau trwy archwilio'r adeilad hanesyddol, gan ddarganfod straeon go iawn y plant a gafodd eu faciwî yma a dychmygu sut beth oedd bywyd bob dydd yn eu cartref dros dro. Yna mae'r sesiwn yn symud i gegin y palas, lle mae dysgwyr yn ymchwilio i ddogni amser rhyfel, yn trin llyfrau dogni, ac yn gweld y lwfansau bwyd cyfyngedig y bu'n rhaid i deuluoedd eu rheoli. Yn olaf, mae'r gweithdy'n parhau yn yr awyr agored yng ngerddi Parc yr Esgob, lle mae disgyblion yn dysgu sut roedd pobl yn tyfu eu ffrwythau a'u llysiau eu hunain i ategu eu dognau ac yn cymryd rhan mewn gweithgareddau ymarferol sy'n dyfnhau eu dealltwriaeth o fywyd ar y Ffrynt Cartref. Mae'r profiad deniadol hwn yn cyfuno adrodd straeon, archwilio, a dysgu yn yr awyr agored i ddod â hanes yr Ail Ryfel Byd yn fyw.