Sunbeam Sprint ‘Model 10’, 1924

Yn cael ei arddangos yn yr Amgueddfa Cyflymder 

Mae stori beiciau modur Sunbeam yn dechrau gyda John Marston, gwneuthurwr talentog o Wolverhampton sy'n adnabyddus am ei nwyddau Japaneaidd a thunplat wedi'u saernïo’n hardd. Yn feiciwr brwdfrydig, sefydlodd Marston y ‘Sunbeamland Cycle Factory’ ym 1887, gan gynhyrchu beiciau premiwm wedi'u gorffennu agenamel du nodedig ac eurddaleny brand. Cyn hir daeth y peiriannau cain hyn yn boblogaidd, gan helpu i sefydlu enw da Sunbeam am ansawdd rhagorol.

Erbyn 1911, roedd Marston yn barod am her newydd. Gofynnodd i'w dîm peirianneg greu beic modur a oedd o'r un safon uchel â beiciau Sunbeam. Roedd eu model cynhyrchu cyntaf - peiriant 2¾ hp, 349cc a gafodd ei farchnata fel "The Gentleman's Motorcycle" - yn llwyddiant ar unwaith. Roedd y galw mor uchel fel bod cwsmeriaid yn aml yn ymuno â rhestrau aros yn ymestyn i 1914.

Tyfodd Sunbeam yn gyflym, gan gyflwyno beiciau modur 3½ hp a 6 hp ym 1913. Pan ddechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf, defnyddiwyd y modelau hyn, ynghyd â fersiwn 8 hp newydd, yn helaeth gan luoedd Prydain a'r Cynghreiriaid.

Ym 1916, yn 80 oed, ymddeolodd John Marston. Roedd disgwyl i'w fab Roland gymryd y cwmni drosodd, ond daeth trasiedi ym 1918 pan fu farw Roland yn sydyn yn ddim ond 45 oed. Bu farw John y diwrnod ar ôl angladd ei fab, ac yn fuan ar ôl hynny bu farw ei wraig Ellen; y ddau yn sgil galar yn ôl y sôn. Er gwaethaf y golled ddinistriol hon, parhaodd gwaith Sunbeam.

Ailddechreuwyd cynhyrchu beiciau modur sifil ym 1919 gyda modelau falf ochr 31/2 hp a motor cyplog 8 hp newydd. Tua'r adeg hon roedd chwaraeon moduro yn datblygu'n gyflym, ac roedd digwyddiadau sbrint a dringo bryniau (lle mae beicwyr yn cystadlu yn erbyn y cloc) yn dod yn fwyfwy poblogaidd.

Daeth un o beirianwyr Sunbeam ei hun, George Dance, yn enw chwedlonol yn y disgyblaethau hyn. Addasodd Dance Sunbeams safonol 350cc a 500cc i greu beiciau sbrint cyflymach, llyfnach, ac erbyn 1924 roedd ei ddyluniadau yn cael eu cynnwys yng nghatalog swyddogol Sunbeam. Y flwyddyn honno, cyflwynodd Sunbeam system enwi newydd hefyd: yr ystod "Model".

Roedd catalog Sunbeam 1924 yn ymestyn o'r Model 1 cryno (2¾ hp, 350cc) i'r peiriannau sbrint pwrpasol - y Model 10 (350cc OHV) a Model 11 (500cc OHV).
Roedd y beiciau modur pwerus hyn yn cynnwys sawl nodwedd newydd:

• Peiriannau OHV (Falf Uwchben), sy'n cynnig dyluniad cryf a chryno
• Breciau ehangu mewnol, yn cymryd lle'r systemau ymyl belt cynharach 
• Gerbocs  'rac a phiniwn' rhwyll newydd â phedwar cyflymder 

Mae'r Model 10 Sunbeam Sprint 1924 sy'n cael ei arddangos yn yr Amgueddfa Cyflymder yn rhoi  4½ hp o'i fotor 350cc a gall gyrraedd 95mya ar dywod. Dim ond tair enghraifft o'r model hwn y gwyddys eu bod wedi goroesi ledled y byd.

Roedd beic modur yr Amgueddfa yn eiddo i L.V. Thomas, a gystadlodd ag ef ddiwethaf ar Draeth Pentywyn ym 1949.

Pan oedd yn newydd ym 1924, gwerthodd y Model Sunbeam 10 Sprint am 85 gini (£89 5s) - peiriant premiwm ar gyfer beicwyr o ddifri.