Orielau Newydd yn Amgueddfa Sir Gâr

Rhaglen waith gyffrous ar fin cychwyn yn Amgueddfa Sir Gâr

Ariennir y prosiect i ailddatblygu tair ardal oriel ar lawr gwaelod yr Amgueddfa gan gynllun Grant Blaenoriaethau Diwylliant Llywodraeth Cymru; trwy'r cynllun hwn, llwyddodd CofGâr i sicrhau dros £196,000.

Bydd yr arian yn cefnogi trawsnewidiad sylweddol o'r tair oriel yn fannau arddangos newydd a bywiog, gan greu cyfleusterau gwell i ymwelwyr. Disgwylir i'r rhaglen waith gyfan gael ei chwblhau erbyn gwanwyn 2026.

Bydd y prosiect yn arwain at fannau oriel mwy hygyrch a chynhwysol, gan arddangos ystod eang o gasgliadau ochr yn ochr ag arddangosfeydd rhyngweithiol a deniadol sydd wedi'u cynllunio i wella profiad yr ymwelydd.

Beth sy'n Digwydd?

Bydd y prosiect yn rhoi bywyd newydd i dair ardal ar y llawr gwaelod: y Brif Neuadd, yr Oriel Ddarganfod, ac Ystafell Fwyta'r Esgob.

Prif Neuadd

Ar hyn o bryd, mae'r Brif Neuadd yn cael ei chyflwyno mewn arddull sy'n debyg i'r ffordd yr oedd hi'n edrych pan oedd Esgobion Tyddewi yn byw yma.

Byddwn yn trawsnewid y gofod i archwilio mwy o hanes Hen Balas yr Esgob, gan ganolbwyntio ar thema coffáu.

Drwy gofadeiliau, arferion claddu, portreadau a cherrig cerfiedig, bydd yr oriel yn annog ymwelwyr i fyfyrio ar sut mae pobl wedi cael eu coffáu dros amser — pwy sydd wedi cael eu coffáu, a sut mae gwerthoedd sy'n newid yn llunio'r broses o goffáu.

Bydd arddangosfeydd sy'n addas i deuluoedd yn cynnig dechrau trawiadol a meddylgar i'ch taith drwy hanes Sir Gâr.

Oriel Ddarganfod

Ar ôl bod yn gartref i arddangosfeydd daeareg ac archaeoleg, bydd yr Oriel Ddarganfod yn troi'n wir "amgueddfa o fewn amgueddfa", gan arddangos gwrthrychau o hanes Sir Gâr gyfan.

Bydd arddangosfeydd sy'n newid yn rheolaidd yn archwilio themâu fel cynaliadwyedd, bioamrywiaeth, archaeoleg a chysylltiadau byd-eang y sir.

Bydd gweithgareddau ymarferol, seddi cyfforddus a chyfleoedd i rannu eich barn yn annog ymwelwyr i dreulio amser yma ac yn eu helpu i lunio arddangosfeydd y dyfodol.

Ystafell Fwyta'r Esgob

Roedd Ystafell Fwyta’r Esgob wedi’i rhannu’n dair lle arddangos llai o’r blaen. Bydd yr ystafell hon, sydd wedi’i hadfer yn hyfryd, yn ailagor gydag arddangosfa newydd sbon: Creu, Comisiynu, Casglu.

Bydd yr arddangosfa’n archwilio pam mae pobl yn gwneud celf, pam mae celf yn cael ei chomisiynu, a sut mae casgliad celf yr Amgueddfa wedi tyfu dros bron i 200 mlynedd.

Bydd yn dathlu creadigrwydd lleol, yn tynnu sylw at artistiaid sydd wedi’u hanwybyddu, ac yn myfyrio ar sut mae syniadau am yr hyn sy’n werth ei gasglu wedi newid dros amser — gan gydnabod rôl hanesyddol yr ystafell o fewn y Palas hefyd.

Pam mae hynny'n bwysig?

Dywedoch chi, fe wnaethon ni

Mae'r newidiadau cyffrous hyn wedi'u llunio gan eich adborth. Rydym wedi gwrando ar eich awgrymiadau, wedi darllen eich sylwadau yn y llyfr ymwelwyr ac ar-lein, ac wedi adolygu ymatebion i arolygon. Gyda'i gilydd, maent wedi ein helpu i ddylunio orielau a fydd yn fwy croesawgar, hygyrch, a phleserus i bawb.

Amgueddfa fwy croesawgar a hygyrch

Bydd yr orielau a ail-arddangosir yn haws i symud o gwmpas ac yn fwy cyfforddus i dreulio amser ynddynt. Bydd cynlluniau, goleuadau, seddi a dehongliad cliriach gwell yn helpu ymwelwyr i archwilio ar eu cyflymder eu hunain.

Mwy o straeon, a mwy o leisiau

Bydd yr arddangosfeydd newydd yn rhannu ystod ehangach o straeon o orffennol a phresennol Sir Gâr. Ochr yn ochr â gwrthrychau adnabyddus, byddwch yn darganfod pobl sydd wedi'u hanwybyddu, profiadau bob dydd, a chysylltiadau â'r byd ehangach.

Dehongliad cliriach a mwy deniadol

Bydd testun, graffeg ac arddangosfeydd newydd yn ei gwneud hi'n haws deall yr hyn rydych chi'n ei weld a pham ei fod yn bwysig. Bydd yr orielau'n gofyn cwestiynau meddylgar, yn annog myfyrio, ac yn cefnogi sgwrs - tra'n parhau i fod yn gyfeillgar i deuluoedd ac yn hawdd i'w dilyn.

Mannau sy'n gwahodd chwilfrydedd a darganfyddiad

Bydd yr Oriel Darganfod yn cynnig arddangosfeydd sy'n newid yn rheolaidd o gasgliadau storio'r Amgueddfa. Bydd gweithgareddau, seddi, a mannau tawelach yn eich annog i edrych yn ofalus, cymryd rhan, a rhannu syniadau ar gyfer yr hyn y dylid ei archwilio nesaf.

Profiad gwell i deuluoedd a dysgwyr

Bydd crynodebau sy'n addas i blant, elfennau rhyngweithiol, ac ardaloedd gweithgareddau yn helpu ymwelwyr iau i ymgysylltu â'r orielau. Bydd ysgolion, teuluoedd, a dysgwyr gydol oes yn dod o hyd i fannau wedi'u cynllunio ar gyfer archwilio, creadigrwydd, a thrafodaeth.

Gofal gwell am y casgliadau

Y tu ôl i'r llenni, bydd goleuadau gwell, rheolyddion amgylcheddol a chasys arddangos yn helpu i amddiffyn casgliadau'r Amgueddfa. Mae hyn yn sicrhau y gellir mwynhau'r gwrthrychau'n ddiogel heddiw a'u cadw ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Amgueddfa sy'n parhau i newid a thyfu

Mae'r orielau hyn wedi'u cynllunio i fod yn hyblyg. Gellir diweddaru ac adnewyddu arddangosfeydd dros amser, gan ganiatáu inni ymateb i ymchwil newydd, adborth ymwelwyr, a syniadau sy'n esblygu ynghylch pa straeon y dylid eu hadrodd.

Manylion Allweddol

Beth sy'n digwydd?

Mae tair oriel ar y llawr gwaelod yn Amgueddfa Sir Gâr yn cael eu hail-ddatblygu.

• Y Brif Neuadd
• Ystafell Fwyta'r Esgob
• Oriel Ddarganfod

Pryd mae hyn yn digwydd?

19 Ionawr - gwanwyn 2026.

Sylwch y bydd angen i Amgueddfa Sir Gâr gau i'r cyhoedd am gyfnod byr yn gynnar ym mis Chwefror tra bydd gwaith hanfodol yn cael ei wneud.

Pam ei fod yn bwysig?
Chi sy'n ysgogi'r newidiadau hyn. Rydym wedi gwrando ar eich adborth ac yn gwneud yr orielau a'r arddangosfeydd yn fwy hygyrch, yn fwy pleserus ac yn fwy addas i deuluoedd.

Bydd y prosiect yn golygu:

• Mwy o wrthrychau, mwy o straeon, a mwy i'w harchwilio.
• Gwell cyfleoedd dysgu i ysgolion a grwpiau addysg, gan gefnogi Cwricwlwm i Gymru.
• Mannau mwy croesawgar i gymunedau eu llogi ar gyfer digwyddiadau, cyfarfodydd a gweithgareddau.
• Arddangosfeydd sy'n adlewyrchu ystod ehangach o leisiau a straeon sy'n bwysig heddiw.
• Gwell mynediad at gasgliadau, gyda gwell gofal a diogelwch y tu ôl i'r llenni.